Nieuwsbrief varken

Nieuwsbrieven varken

Met ons varkensteam maken wij met enige regelmaat een nieuwsbrief over een actueel onderwerp. Wilt u zich aanmelden voor onze nieuwsbrieven over varken? Mail dan naar varken@daczuidoost.nl of vink alleen "varken" aan op https://www.daczuidoost.nl/contact

Nieuwsbrief 2022-8 PIA en herfstmaatregelen

De warme dagen hebben invloed op de voeropname van varkens. Helaas maakt de Lawsonia-bacterie hier graag gebruik van, waardoor deze kiem veel schade kan geven. Het ziektebeeld is ook wel bekend als "PIA". In deze nieuwsbrief leest u meer over dit ziektebeeld en geven wij u enkele tips om de kliniek te voorkomen. Ook willen wij het belang van maatregelen tegen herfstverwerpers extra benadrukken door deze lange warme zomer. Lees hieronder meer: 

De afkorting PIA staat voor porcine intestinale adenomatose. Deze aandoening wordt veroorzaakt door de bacterie Lawsonia intracellularis. Deze bacterie leeft in de darmcel van het varken en met name in de darm schade veroorzaakt. Er zijn meerdere vormen van de ziekte bekend: 

  • Acute vorm = proliferatieve hemorragische enteropathie = PHE 
    • Plots dode (bleke) dieren 
    • Zwarte of bloederige mest 
    • Vaak vanaf 16 weken leeftijd (kan al vanaf 6 weken leeftijd) 
  • Chronische vorm = porcine intestinale adenomatose = PIA 
    • Diarree 
    • Achterblijvers 
    • Oplopers 
    • Verminderde voeropname uit de darm + verslechterde darmbarrière 
    • Voornamelijk bij varkens van 6-20 weken leeftijd 
  • Subklinische vorm 
    • Dieren vertonen geen symptomen 
    • De voederconversie en/of groei verslechtert 
  • Enkele andere (lokale) vormen 

Officieel wordt de ziekte veroorzaakt door de Lawsonia intracellularis-bacterie proliferatieve enteropathie genoemd en is alleen de chronische vorm "PIA". 

De bacterie wordt met name via mest overgedragen. Een geïnfecteerd dier kan tot 10 weken bacteriën uitscheiden. De bacterie kan vervolgens minstens 2 weken in de omgeving/mest overleven.

Proliferatieve enteropathie hoeft niet alleen bij vleesvarkens problemen te geven. Ook bij zeugen en fokgelten kan de Lawsonia-bacterie schade veroorzaken. 

Diagnostiek

  • Mestonderzoek (bacterie) 
  • Speekselonderzoek (bacterie) 
  • Bloedonderzoek (antistoffen tegen bacterie) 

Door een goed aanvullend onderzoek kan de aanwezigheid van de bacterie, een inschatting van de bacteriedruk en het infectiemoment (leeftijd) bepaald worden. 

Behandeling
Omdat de aandoening veroorzaakt wordt door een bacterie, kan er antibiotica gebruikt worden om de bacterie te doden. Lawsonia intracellularis is over het algemeen gevoelig voor verschillende antibiotica, waaonder tylosine en oxytetracycline. Behandeling kan door middel van injectie of oraal. Bekijk uw bedrijfsbehandelplan welk product op uw bedrijf geadviseerd wordt door de bedrijfsdierenarts.

Bij varkens met acute verschijnselen adviseren wij, naast de antibioticabehandeling, om een ontstekingsremmers toe te dienen (bijvoorbeeld dexamethason, ook wel bekend onder de merknaam "dexaject"). 

Zoals voor de meeste aandoeningen geldt, hoe eerder u met de therapie start, hoe groter de kans op herstel. 

Aanpakken van Lawsonia

  • Hygiëne 
    • Leg dieren op in een schone omgeving. 
    • Zorg voor goed te reinigen vloeren en hokinrichting. 
    • Gebruik zeker bij probleem-afdelingen aparte laarzen en overalls. 
    • Pas een goede externe- en interne biosecurity toe. 
  • Gezonde darmen 
    • Brede microflora 
    • Voorkom grote voerwisselingen 
    • Voer op vaste tijdstippen 
    • Wees alert met nieuwe oogst 
    • Hygiëne van voer- en water (incl. opslag) 
    • Waterkwaliteit garanderen 
    • Voorkom vasten (bijvoorbeeld bij kopladen) 
    • Voersamenstelling 
  • Voorkom elke vorm van stress 
  • Vaccinatie
    • Enterisol ileitis (oraal) - werkt met name tegen chronische PIA en kan positief effect hebben tegen Salmonella.
    • Porcilis Lawsonia (in de spier) - werkt voor zowel de acute als chronische vorm. 

"Bij de aanpak van proliferatieve enteropathie (zowel subklinisch, chronisch als acuut) is een gezamenlijke aanpak tussen nutritie (voeding) en gezondheid erg belangrijk." 

* Geen enkele vaccinatie is 100% effectief, vooral niet als ook eerdergenoemde factoren niet optimaal zijn. Bepaal samen met uw dierenarts of vaccinatie zinvol is op uw bedrijf en welke strategie ingezet gaat worden. 
In verband met de invloed op de voederconversie en groei bij de subklinische variant, kan een vaccinatie bijvoorbeeld ook zinvol zijn. Zeker met de huidige voerprijzen, kan de vaccinatie zich sneller terugverdienen. 

Praktijk voorbeeld

Inmiddels hebben we meer (positieve) ervaringen gehad met beide vaccins. Bij in totaal 40.000 varkens hebben we een van beide vaccins ingezet en de resultaten geanalyseerd. We waren positief verrast door de effecten die we hebben kunnen meten. Hieronder een overzicht: 

  Groei VC Uitval
Enterisol (chronisch) +30 g -0,1  -0,1% 
Porcilis lawsonia (acuut + chronisch) +50 g -0,15 -1,2%

Deze drie verbeteringen (groei, VC en uitval) zijn met de huidige prijzen ongeveer €3,- (enterisol) en €5.- (porcilis lawsonia) waard. Waardoor de investering in het vaccin zichzelf terugverdiend. 

Deze resultaten zijn te verklaren door: 

  • Minder kliniek van Lawsonia intracellularis (zowel chronische als acute klachten). 
  • Efficiëntere omgang met voer. 
  • Lagere 100kg voerprijs door minder toevoegingen als "pia-veilig" voer. 

Herfstverwerpers

Door de warme, droge en lange zomer, verwachten wij dat er dit jaar extra problemen met herfstverwerpers aankomen. Hoe kunt u deze problemen beperken?

  • Reinig de lampen in de dekstal en vervang kapotte lampen direct. 
  • Optimaliseer het stalklimaat, zeker in de dekstal. 
  • Zorg dat de koppelvaccinaties uitgevoerd zijn. 
  • Maak de silo's een keer leeg en reinig deze (bijv. propshot).
  • Denk aan extra vitamines voor de zeugen. 

Voor meer tips bekijk onze nieuwsbrief herfstverwerpers van vorig jaar. 

Nieuwsbrief 2022-7 Beren

De VIPs (very important pigs), ofwel de (zoek)beren, op het bedrijf krijgen vaak niet de aandacht die ze verdienen. In deze nieuwsbrief vertellen wij u meer over het belang van deze varkens. 

Van alle varkens die op een zeugenbedrijf aanwezig zijn ontmoet de (zoek)beer het grootste aantal individuele varkens, in 4 maanden tijd heeft hij de gehele zeugenstapel voorbij zien komen. Zowel in de dekstal als in/naast de drachtstal kan de beer op een dag vele neus-neuscontacten hebben. Het is dan ook niet vreemd dat de beer gemakkelijk kiemen kan verspreiden in uw zeugenstapel. Dit kan wanneer de beer zelf ziek is en het pathogeen actief uitscheidt. Of hij een (stille) drager is omdat hij zelf voldoende afweer heeft, maar als tussenpersoon(/beer) fungeert waardoor het pathogenen van de ene groep zeugen/gelten naar de andere groep zeugen/gelten kan worden overdragen.

Maatregelen om te voorkomen dat een beer infectiebron of drager wordt 

  • Vaccineren van de beren 
    • Neem de beren mee tijdens een koppelvaccinatie 
    • Overleg met uw dierenarts voor een juist vaccinatieschema voor de beren 
      • Bijvoorbeeld parvo/vlek, PRRS, Mycoplasma, etc. 
  • Gebruik de beer niet bij ziekte of luchtwegklachten 
    • Behandel het dier adequaat en gebruik deze beer pas weer als zoekbeer wanneer hij hersteld is. Noteer ook goed wanneer de beer verschijnselen vertoond heeft. 
    • Overleg met uw dierenarts of aanvullend onderzoek raadzaam is. 
  • Introductie van nieuwe beren: hanteer een goed vaccinatie en quarantaine schema of laat deze met de fokgelten meelopen in het vaccinatieschema. 
  • Maak gebruik van bijvoorbeeld een kalender speciaal voor de beren, waarop de vaccinaties geschreven worden en andere bijzonderheden. 

Zoekberen 

Beren hebben invloed op de berigheid van uw zeugen. Net als vrouwen vinden zeugen niet elke beer even aantrekkelijk. Daarom is het verstandig om minimaal 2 verschillende zoekberen te gebruiken, op grote bedrijven zijn meer beren raadzaam. Naast een natuurlijke voorkeur voor een beer, is het ook bij ziekte of zelfs sterfte van een beer goed om een reserve beer te hebben. 

Daarnaast is de leeftijd van de beer belangrijk. Zeugen vinden in de meeste gevallen jonge beren niet aantrekkelijk. Vanaf 11 maanden leeftijd beginnen de beren voldoende te "stinken" om in de smaak te vallen bij de dames. Oude beren hebben vaak een verminderd libido of verminderde interesse in zeugen waardoor zij ook minder geschikt zijn. 

Tip: 

Bewaar het sperma ten alle tijden op 17 graden, dus ook tussen voorraad koelkast en transport naar en in de dekstal. Wees hier extra alert op tijdens de warme dagen. Wist u dat de ideale drinktemperatuur van rode wijn ook 17 graden is? 

Herfstverwerpers

Ook al verkleuren de bladeren nu nog niet, de dagen beginnen al daadwerklijk korter te worden.

  • Begin augustus is de tijd tussen zonsopgang en -ondergang 15,5uur, maar eind augustus is dit al minder dan 14uur. Om te voorkomen dat de zeugen al een herfstdip krijgen, is het goed om nu al te controleren of de tijdsklokken in de dekstal (en wacht- en drachtstal) op 16uur licht en 8uur donker staan.
  • Zorg ook dat op zeughoogte de lichtintensiteit op 100-150lux staat in de dekstal. 
  • Als u de zeugen tegen griep vaccineert als koppelenting, plan deze dan al in enkele weken voordat de herfst begint. 

Voor meer tips en informatie over herfstverwerpers, zie onze nieuwsbrief van vorig jaar. 

Contactgegevens

DAC ZuidOost Varkens & Pluimvee B.V.


Telefoonnummer: +31 (0)493 352422

Website: http://www.daczuidoost.nl/landbouwhuisdieren/varkens/

Email: varken@daczuidoost.nl