Nieuwsbrief varken

Nieuwsbrieven varken

Met ons varkensteam maken wij met enige regelmaat een nieuwsbrief over een actueel onderwerp. Wilt u zich aanmelden voor onze nieuwsbrieven over varken? Mail dan naar varken@daczuidoost.nl . 

Nieuwsbrief 2021-7 Herfstverwerpers

De zomervakantie zit er voor de meeste mensen weer op. Het wordt tijd om de voorbereidingen te treffen voor het najaar. In de herfstperiode vallen voor veel bedrijven de vruchtbaarheidsresultaten tegen, ook wel bekend als herfstverwerpen. Vanuit het varkensteam van DAC ZuidOost Varkens & Pluimvee BV geven wij u tips om herfstverwerpers te voorkomen.

Achtergrond informatie
In de natuur krijgt het varken (zoals het wild zwijn) in de wintermaanden geen biggen, de zeug is dan in anoestrus (= niet cyclisch). Dit omdat er in de winter vaak een schaarste aan voedsel is. De daglengte is van invloed op de hormoonstofwisseling van het varken en zorgt voor een terugloop van het drachthormoon in het najaar. Het (productie)varken wordt ook lastiger berig aan het einde van de zomer en breekt sneller op of verwerpt in het najaar. Bij een lange daglichtlengte is het varken het het meest vruchtbaar, om lange dagen na te bootsen in de varkenshouderij is onder andere een goede verlichting belangrijk. Door de zeugen voldoende lang licht met juiste intensiteit te geven, kunnen zeugen ook in de wintermaanden vruchtbaar zijn. Ook zorgen voor een goede voedselvoorziening draagt bij een de vruchtbaarheid van zeugen in het najaar.

Symptomen
Er zijn veel verschillende oorzaken voor verwerpen (o.a. infectieziekten, (hitte)stress, huisvesting, vergiftigingen en seizoen). Het opvallende bij herfstverwerpers is dat zeugen niet ziek worden, ze hebben een goede eetlust en geen koorts. De zeugen worden vaak na enkele dagen weer goed berig, ze witvuilen niet en blijven goed dragend na herinseminatie. Echter is het wel belangrijk om andere oorzaken uit te sluiten.

Diagnose
De diagnose wordt gesteld op de combinatie van het seizoen/weer en het uitsluiten van andere oorzaken. Om andere oorzaken uit te sluiten, kunnen vruchten (met placenta) opgestuurd worden en bloedgetapt worden (gepaarde tap bij voorkeur; waarbij er 2x bloed afgenomen wordt bij zeugen die verworpen hebben, met ongeveer 3-4 weken interval). Verder is een klinische inspectie in de stal belangrijk, waarbij de zeugen goed geobserveerd worden.

Risicofactoren

  • Voeding en conditie
    • Zeugen die met een matige tot slechte conditie uit het kraamhok komen, zijn over het algemeen gevoeliger voor herfstverwerpen.
  • Huisvesting
    • Zeugen die in relatief kleine groepen (minder dan 20 zeugen per groep) gehuisvest worden, lopen een groter risico.
  • Infectieziekten, zoals PRRS en griep, verergeren vaak het probleem.
  • Aanhoudende stress
    • Teveel verwerpers op jaarbasis (>2%). Verwerpers zorgen altijd voor druk binnen het bedrijf, groepen wisselen vaker en ook in de dekstal komt er een druk op de bezetting.
    • Slecht klimaat (met name tocht).
    • Onrust in de stal.
    • Onrust bij het verplaatsen van dieren.
    • Vechten in de groepshuisvesting (bijvoorbeeld rondom voeren).
    • Schimmeltoxines en andere toxines (vanuit restvoer of vanwege oogstproblemen). 

Tips

  • Zorg dat de zeugen met een goede conditie uit de kraamstal komen. Te sterk conditieverlies is een belangrijke risicofactor.
  • Zorg voor voldoende water (zeker in de kraamstal), controleer de nippelopbrengst
  • Eventueel kunnen zeugen op de dag van spenen behandeld worden met vitamine E / selenium (zoals etosol), ter ondersteuning van de zeug.
  • Zorg voor voldoende lichtopbrengst in de dekstal (>100-150 lux).
    • Reinig of vervang lampen.
    • Er zijn (gratis) apps voor de smartphone waarmee de lichtintensiteit gemeten wordt (= luxmeter).
  • Optimaliseer de berigheid van de zeug door voldoende suiker, gecombineerd met bijvoorbeeld lianol, vitamines of andere producten.
  • Zorg dat de zeugen na het dekken op het juiste tijdstip verplaatst worden.
  • Voer aan het begin van de dracht minstens 3kg (dracht)voer, onafhankelijk van de conditie van de zeug.
  • Houd in de wacht- en drachtstal hetzelfde lichtregime als in de dekstal; 16uur licht, 8uur donker. Gebruik bij voorkeur een timer en controleer of deze nog juist ingesteld staat.
  • Klimaat: vermijd tocht en kou in de stal. Zorg dat de klimaatinstellingen juist zijn afgestemd en de zomerstand uitgezet wordt.
  • Vaccineer zeugen vóór de herfstperiode tegen griep. Griep veroorzaakt geen herfstverwerpers, maar verergert het probleem wel.

Kortom: herfstverwerpen is geen ziekte, maar een “normaal” seizoeneffect. Door maatregelen te treffen kun je het risico beperken.

Nieuwsbrief varken 2021-6 Euthanasie bij varkens

Helaas is het onvermijdelijk dat er op varkensbedrijven dieren voorkomen die ziek zijn en niet op behandelingen gereageerd hebben of om andere redenen niet geleverd of geslacht kunnen worden. Voor deze varkens moet gezocht worden naar een welzijnsvriendelijke manier van euthanasie. In deze nieuwsbrief leest u over verschillende methoden voor euthanasie van varkens op het bedrijf. Onderdelen die aan bod komen zijn de beslisboom varkens, regelgeving, methoden van euthanasie en uitleg over de cursus over euthanasie (mits voldoende interesse). 

Beslisboom

In samenwerking met de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD), Universiteit Utrecht (UU), Anoxia, Centre for Sustainable Animal Stewardship (CenSas) en Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) zijn er twee beslisbomen voor euthanasie van varkens opgesteld; één voor kleine biggen (tot 2 maanden leeftijd) en één voor grotere varkens (vanaf 2 maanden leeftijd). Deze beslisondersteuner helpt de veehouder om een gefundeerde beslissing te maken over het wel of niet euthanaseren een varken. Er wordt in de beslisondersteuner onder andere rekening gehouden met het zelfstandig uitvoeren van de eerste levensbehoeften (eten, drinken, plassen, poepen en zich bewegen), de ernst van welzijnsaantasting, mate van levensvatbaarheid, inschatting van de overlevingskans of de kans om de slacht te bereiken. 

  • De beslisondersteuner voor zorgbehoevende pasgeboren biggen is hier te downloaden. 
  • De beslisondersteuner voor zorgbehoevende varkens vanaf 2 maanden leeftijd kunt u hier downloaden. 

Regelgeving

De regelgeving omtrent de voorzorgsmaatregelen en dodingsmethoden zijn vastgelegd in de Europese Verordening (EG) 1099/2009 van de Raad van Europa, bijlage 1. Deze regels gelden voor zowel slachthuizen als voor varkensbedrijven. Hierin worden diverse methoden van bedwelming en eventueel aanvullende noodzakelijke dodingsbehandelingen beschreven, zoals het penschiettoestel, elektrische bedwelming, inerte gassen, euthanasie door middel van injectie, etc. 

Methode euthanasie op het varkensbedrijf

De volgende methoden mogen door gekwalificeerde personen op een primair varkensbedrijf uitgevoerd mogen: 

  1. Methode met inerte gassen 
  2. Mechanische methode met penetrerend penschiettoestel 
  3. Elektrocutie 

Daarnaast kan de dierenarts gecontacteerd worden voor euthanasie door middel van Euthanasol of T61 met voorafgaande bedwelming. 

Cursus euthanasie

Bij voldoende belangstelling vanuit onze klantenkring, willen wij een cursus opstarten over de diverse euthanasiemethoden bij varkens met eventuele demonstraties van de diverse apparaten van verschillende fabrikanten of leveranciers. 

Interesse? Stuur een mail naar varken@daczuidoost.nl of bespreek het met uw dierenarts. 

Nieuwsbrief varken 2021-5 Hittestress

De laatste jaren worden we in de zomer steeds vaker geconfronteerd met perioden van langdurige warmte. In deze nieuwsbrief willen we u informeren over reacties die door hittestress in het lichaam kunnen optreden en de maatregelen die u kunt nemen om de effecten van hitte op uw dieren te minimaliseren. 

Wist je dat... 

  • Varkens geen zweetklieren hebben.
  • Varkens hun warmte verliezen door de bloedvaten in de huid te verwijden. 
  • Varkens hijgen om af te koelen via de bek. 
  • Een verminderde voeropname zorgt voor minder warmteproductie.
    • De voeropname van het varken verminderd al bij een temperatuur van 28 graden. 
  • De gevoelstemperatuur erg belangrijk is voor het ontstaan van hittestress. 
    • De gevoelstemperatuur wordt o.a. bepaald door de omgevingstemperatuur en de relatieve luchtvochtigheid. Bij een hogere luchtvochtigheid voelt het al warmer aan bij een lagere temperatuur. 
  • Een handige tool voor de voorspelling van het ontstaan van hittestress de THI-index is? 
    • THI-index = temperatuur-luchtvochtigheidindex
      • THI = (1,8 x temperatuur + 32) - ((0,55 - 0,0055 x relatieve luchtvochtigheid) x (1,8 x temperatuur - 26)) 

Hittestress en oxidatieve stress

Bij verbrandingsprocessen in het lichaam is zuurstof nodig. Wanneer er een (relatief) te kort aan zuurstof is, ontstaan er zuurstofradicalen (dit zijn zuurstofmoleculen met een vrij elektron). Deze radicalen zijn zeer agressief en zorgen voor beschadigingen van onder andere celmembranen. Hierdoor sterven cellen af. Het effect van deze radicalen kan worden tegengegaan door antioxidanten. Wanneer de balans tussen vrije radicalen en antioxidanten in het lichaam uit balans raakt, kunnen cellen afsterven en kunnen er ontstekingsreacties ontstaan. 
Wanneer er een overmaat aan radicalen is, spreken we van oxidatieve stress. Oxidatieve stress treedt op bij hittestress, maar ook in mindere mate bij stress door spenen, voerovergangen en werpen [Heimendahl, 7/2/2019]. 

 

Welke factoren kunnen invloed hebben op oxidatieve stress? 
Uit onderzoekt blijkt dat al na 2-6 uur hittestress (37 graden met een luchtvochtigheid van 40%) beschadigingen van de dunne darm optreedt. Vitamine E is een belangrijk oplosbaar antioxidant en maakt deel uit van de celmembraan. Het verhogen van vitamine E in het voer zorgt voor een langzamere temperatuurtoename van het dier, maar beschermt niet tegen de oxidatieve stress. Selenium is een onderdeel van het glutathion peroxidase systeem en beschermt cellen tegen schade door radicalen. De verhoging van de combinatie vitamine E met selenium kan wel tegen oxidatieve stress beschermen [Liu F, 2016]

Tips

  • Verstrek (onbeperkt) voldoende koud drinkwater (10-15 graden aan lacterende zeugen). 
  • Verstrek meerdere keren per dag koel drinkwater in bak of trog. 
  • Controleer watergift: 
    • Lacterende zeug: >1,5-2,5 L/min
    • Dragende zeug: >1 L/min
    • Gespeende big: 0,5-1 L/min 
    • Vleesvarken: 0,8-1,5 L/min 
  • Zorg voor voldoende of zelfs extra drinkpunten (minimaal 1 per 10 dieren). 
  • Overleg met voeradviseur voor verlaging van het DS in het voer of aanpassing van het voerschema. 
  • Voeg extra vitamine C, A en E en/of elektrolyten toe aan het voer of drinkwater. 
    • Zorg voor voldoende opname van vitamines en mineralen ondanks lagere voeropname. 
  • Controleer of het alarm van uw klimaat functioneert. 
  • Zorg voor goede isolatie van de stal, 
  • Installeer een koelsysteem. 
  • Voorkom directe zonlicht inval op de dieren. 
  • Creëer koele plekken door het beton nat te spuiten (let wel op dat het niet te glad wordt). 
  • Zorg dat de luchtinlaat, ventilatoren, centraal afzuigkanaal en luchtwassers schoon zijn. 
  • Controleer op leklucht. 
  • Controleer dagelijks de koelbox/koelkast van het sperma en de medicijnen. 
  • Vermijd vaccineren of andere handelingen op hete dagen/momenten. 
    • Verschuif vaccinaties bijvoorbeeld naar voren en/of zet aspirine in rondom (koppel)vaccinaties. 
  • Leg minder dieren op in een afdeling en/of laad tijdig de eerste (vlees)varkens uit de afdeling. 

Overleg met uw dierenarts voor de inzet van: 

  • Vitamine C 
  • Vitamine E / selenium 
    • Oraal 
    • Per injectie 
  • Multivitamine 
  • Aspirinepoeder (natrium salicylaat) 
  • Regumate (herstel magere zeugen na spenen verbeteren door de berigheid uit te stellen) 
  • Overige supplementen 

Hittestress monitor

De Gezondheidsdienst voor dieren heeft een nieuwe tool: de hittestress monitor. Hier kunt u voor uw locatie een voorspelling over hittestress zien. Ook kunt u zich hierbij aanmelden en meldingen ontvangen wanneer hittestress in uw regio verwacht wordt. 

Contactgegevens

DAC ZuidOost Varkens & Pluimvee B.V.


Telefoonnummer: +31 (0)493 352422

Website: http://www.daczuidoost.nl/landbouwhuisdieren/varkens/

Email: varken@daczuidoost.nl